Łemkowszczyzna. To, co najważniejsze

Łemkowszczyzna, region kulturowy rozciągający się po dwóch stronach Karpat, w Polsce obejmuje południowe obszary województw podkarpackiego i małopolskiego: niewielki zachodni skrawek Bieszczadów, Beskid Niski, część Beskidu Sądeckiego z pasmami Radziejowej i Jaworzyny Krynickiej, a także Góry Szlachtowskie, zwane Małymi Pieninami. To ojczyzna Łemków, ruskich górali, którzy zamieszkiwali ją jako zwarta grupa etniczna do czasów powojennych wysiedleń na Ukrainę Sowiecką i na tzw. Ziemie Odzyskane. Łemkowie przetrwali ten cios, lecz nie wszystkim udało się powrócić w ukochane Beskidy, dlatego tętniące niegdyś życiem górskie doliny, pozbawione po 1947 roku mieszkańców, opustoszały, a przyroda zaczęła pochłaniać tereny przez stulecia przekształcane przez człowieka. Po dawnych czasach pozostały jednak kapliczki, przydrożne krzyże, wiejskie cmentarze oraz drzewa owocowe z przydomowych sadów. Wiele takich nieistniejących wsi objął teren Magurskiego Parku Narodowego. Łemkowszczyzna to jednak nie tylko tragiczna historia przesiedleń, a wcześniej krwawych walk o beskidzkie przełęcze w czasie obu wojen światowych. Jej obszar stanowi wspaniałą atrakcję przyrodniczą, krajoznawczą i historyczną. Spora część składających się na nią aspektów została opisana w niniejszej publikacji.