Pod smoczymi sztandarami. Nowa Armia Cesarstwa Qingów (1901–1911)

Doniosłe przemiany w wojskowości chińskiej przełomu XIX i XX wieku zbiegły się w czasie z ostatnimi latami cesarskich dziejów Państwa Środka. Monografia Mateusza Nowikiewicza to pierwsza w polskiej historiografii tak obszerna i pogłębiona analiza powstania i rozwoju Nowej Armii Cesarstwa Qingów. Autor, wnikliwie analizując zarówno chińskie, jak i zachodnie źródła, z pasją rekonstruuje poczynania cesarskich oficjeli oraz wojskowych. Pokazuje także, jak decyzje, podejmowane w zaciszu gabinetów, wpływały na życie milionów ludzi i kształtowały nowe oblicze chwiejącego się w posadach kraju.

To ważny rozdział w historii Chin, gdy jedna z najstarszych, istniejących nieprzerwanie autokracji świata wkroczyła na drogę reform w duchu konstytucyjnym. Okres ten pełen jest nieoczywistych bohaterów i dylematów, a także nowych wyzwań oraz perspektyw. Mateusz Nowikiewicz, przedstawiając szczegółowo reformy wojskowe w kolejnych prowincjach, nie tylko ukazuje ich lokalną dynamikę, lecz także stawia pytanie, dlaczego — mimo imponującego wysiłku westernizacyjnego — Nowa Armia nie zdołała uratować mandżurskiej dynastii Qing.

Losy Nowej Armii to ważny punkt odniesienia do dalszych burzliwych przeobrażeń w Państwie Środka w XX wieku. Pomagają także zrozumieć, jakie siły ukształtowały ten kraj w znanym nam dziś kształcie. To nie tylko naukowe studium dla historyków i badaczy Chin. Jest to również lektura dla wszystkich zainteresowanych wojskowością, mechanizmami zmian politycznych i rolą jednostki w wielkich procesach dziejowych.