List do ojca

"Najdroższy Ojcze, 

zapytałeś mnie ostatnio, dlaczego twierdzę, że odczuwam przed Tobą lęk. Jak zwykle nie wiedziałem, co Ci odpowiedzieć, częściowo właśnie z lęku, jaki odczuwam wobec Ciebie, a częściowo dlatego, że na uzasadnienie owego lęku musiałbym przytoczyć zbyt wiele szczegółów, zanim bym go choćby w przybliżeniu uargumentował. I choć właśnie próbuję odpowiedzieć Ci na piśmie, to odpowiedź nie będzie pełna, ponieważ podczas pisania też paraliżuje mnie strach przed Tobą i jego konsekwencje, a moja pamięć i mój rozum pozostają bezradne wobec ogromu sprawy, która wykracza dalece poza ich możliwości…

Franz"

(fragment "Listu do ojca")

***

"List do ojca", na którym opierają się nieszczęsne interpretacje psychoanalityczne, to portret, zdjęcie, wsunięte jakby w maszynę zupełnie innego typu. Ojciec ma spuszczoną głowę… nie tylko dlatego, że sam jest winny – on również syna czyni winnym i cały czas go osądza. Wszystko tu jest winą ojca: gdy mam zaburzenia seksualne, gdy nie udaje mi się ożenić, gdy piszę, ale i gdy nie mogę pisać, gdy pochylam głowę w tym świecie i gdy musiałem stworzyć inny świat, nieskończenie bardziej opustoszały. A przecież ten list jest napisany już dość późno. Kafka doskonale wie, że nic z tego nie jest prawdziwe: jego niezdolność do małżeństwa, jego pisanie, przyciąganie przez jego intensywny, opustoszały świat, mają pozytywne motywacje zwłaszcza z punktu widzenia libido i bynajmniej nie są reakcjami jakkolwiek wywołanymi przez ojca. Będzie to powtarzał tysiąc razy, a Max Brod nadmieni o słabości edypalnej interpretacji konfliktów, nawet tych dziecięcych.

Gilles Deleuze & Félix Guattari, "Nabrzmiały Edyp"